TỔ QUỐC TÔI

CHÚNG TA LÀ VIOLET

ẢNH ĐẸP

270.jpg Mungxuan.swf Happy_new_year.swf New_folder2.swf ChucMungNamMoi.jpg Loi_cam_on_cua_Xuan_Sang.swf THIEP_CHUC_MUNG_2.jpg Nhmoi.swf Clock_Hopmat2014.swf Neu_em_la.flv Showimg.gif Anhdongdepchomaytinh_400x100.gif Untitled_0001.flv SN_Diep_Nga.swf Thammyhanquocjwgiamgiadacbietmung831.jpg CHoa_83_jpeg0.jpg Covernewyear.jpg CUUNON_CHUC_TET.swf CUUNON_CHUC_TET.swf 3QuaChuong.gif

Thông tin

KHO BÁU TÀI NGUYÊN

THỜI GIỜ VÀNG NGỌC

Thống kê

  • truy cập   (chi tiết)
    trong hôm nay
  • lượt xem
    trong hôm nay
  • thành viên
  • BẠN VÀ TÔI

    2 khách và 0 thành viên

    TIN TỨC MỌI MẶT

    Chào mừng quý vị đến với ƯỚC MƠ XANH của Thân Thị Diệp Nga.

    Quý vị chưa đăng nhập hoặc chưa đăng ký làm thành viên, vì vậy chưa thể tải được các tư liệu của Thư viện về máy tính của mình.
    Nếu đã đăng ký rồi, quý vị có thể đăng nhập ở ngay ô bên phải.

    CHƯƠNG V- SINH LÍ HỆ DINH DƯỠNG

    Nhấn vào đây để tải về
    Báo tài liệu có sai sót
    Nhắn tin cho tác giả
    Nguồn: Trong bài có sử dụng một số tư liệu của đồng nghiệp
    Người gửi: Thân Thị Diệp Nga (trang riêng)
    Ngày gửi: 19h:44' 23-11-2013
    Dung lượng: 7.7 MB
    Số lượt tải: 75
    Số lượt thích: 0 người
    TRƯỜNG ĐH THỦ DẦU MỘT
    BÀI GIẢNG
    GV : Thân Thị Diệp Nga
    SINH LÝ HỌC TRẺ EM
    CHƯƠNG V
    SINH LÍ CÁC HỆ DINH DƯỠNG
    CỦA TRẺ EM
    1. Cấu tạo hệ tuần hoàn
    1.1. Tim
    Co bóp tạo lực đẩy,đẩy máu đi trong hệ mạch
    Hãy xác định vị trí của tim trong cơ thể người ?
    Cấu tạo tim và vị trí
    Tim nằm trong lồng ngực hơi chếch sang trái, có dạng hình nón ngược.
    Tim được bao bọc bởi màng tim, tim là một cơ quan rỗng được cấu tạo bởi các cơ tim và mô liên kết tạo thành các ngăn tim (tâm nhĩ trái, tâm thất trái, tâm nhĩ phải, tâm thất phải) và các van tim( van nhĩ - thất, van động mạch )
    CẤU TẠO TIM
    Trọng lượng: phụ thuộc vào từng cá thể (thường = chính nắm tay ngưòi đó) nam (267gr) nữ (240gr).
    CẤU TẠO TRONG CỦA TIM
    1- Ngăn tim nào có thành cơ dày nhất và ngăn nào có thành cơ mỏng nhất?
    THẢO LUẬN
    Tâm thất trái có thành cơ lớn nhất
    Tâm nhĩ phải có thành cỏ mỏng nhất
    2. Tại sao máu chỉ bơm đi một chiều?
    giữa tâm nhĩ & tâm thất có van nhĩ thất đóng mở tự động có tác dụng làm cho máu chảy theo 1 chiều từ tâm nhĩ -> tâm thất. Giừa tâm thất (trái) với động mạch chủ& tâm thất phải với động mạch phổi có van tổ chim (van bán nguyệt).
    Kể tên, so sánh và chỉ ra sự khác biệt giữa các loại mạch máu. Giải thích sự khác nhau đó.
    1.2- HỆ MẠCH
    3
    1
    Dày
    Mỏng
    Mỏng nhất
    Hẹp nhất
    Rộng có van
    Hẹp
    Trao đổi chất
    Dẫn máu từ các cơ quan về tim
    Dẫn máu từ tim đến các cơ quan
    3
    Cấu tạo hệ mạch
    1.2.1. Động mạch
    Động mạch là mạch máu dẫn vận chuyển máu từ tim đến các tế bào
    - Gồm có:
    + Động mạch phổi, xuất phát từ tâm thất phải đưa máu từ tim lên phổi.
    + Động mạch chủ, xuất phát từ tâm thất trái phân thành các động mạch nhỏ tới các cơ quan trong cơ thể.
    Máu chảy trong động mạch liên tục vì động mạch có tính chất co thắt và đàn hồi.
    Khi tim co bóp tạo nên một lực đẩy máu vào động mạch, khi máu chảy trong động mạch lại chịu sức cản của mạch máu.
    Lực đẩy của máu thắng lực cản của mạch với tốc độ nhất định gọi là huyết áp.
    Huyết áp tối đa do lực co bóp của tim tạo nên (HA tâm thu trung bình 90 -100 mHg). Huyết áp tối thiểu (HA tâm trương trung bình 50 -70 mHg).
    1.2.2. Tĩnh mạch
    - Tĩnh mạch là các mạch máu dẫn máu từ tế, mô về tim. Tĩnh mạch được bắt nguốn từ mao mạch, cành về tim tĩnh mạch càng lớn.
    - Thành của tĩnh mạch được cấu tạo tương tự như động mạch nhưng mỏng hơn nên hầu như không có khả năng co bóp và đàn hồi.
    - Trong lòng các tĩnh mạch có các van có tác dụng hướng cho máu chảy theo một chiều về tim.
    1.2.3. Mao mạch
    - Mao mạch là những mạch máu nhỏ, đều, nối động mạch với tĩnh mạch.
    - Mao mạch dài khoảng 0,3 mm, đường kính 8 µm, chỉ vừa đủ một hồng cầu đi lọt.
    - Thành của mao mạch rất mỏng, chỉ dày khoàng 2 µm, trên thành có nhiều lỗ nhỏ và các túi ẩm bào nên quá trình trao đổi chất diễn ra dễ dàng.
    2.1- Hoạt động của tim
    Tại sao tim hoạt
    động suốt đời mà
    không mệt mỏi ?
    Pha dãn chung
    Hình 13.3 Sơ đồ co dãn của tim
    Van
    nhĩ
    thất
    Một chu kì tim gồm mấy pha và thời gian bao nhiêu giây ?
    Quan sát hình và hoàn thành bảng sau :
    0,8
    0,1
    0,7
    0,8
    0,3
    0,5
    0,8
    0,4
    0,4
    1. Pha nhĩ co 2. Pha thất co
    3. Pha dãn chung
    75 nhịp / phút
    Quan sát hình và hoàn thành bảng sau :
    Tâm thất trái
    Tâm thất phải
    Vòng tuần hoàn lớn
    Vòng tuần hoàn nhỏ
    Mở
    Tâm thất động mạch
    Tâm nhĩ tâm thất
    Đóng
    Mở
    Mở
    TMTNTT
    Đóng
    Đóng
    Động mạch chủ
    Mao mạch c¸c c¬ quan
    Mao mạch phổi
    VÒNG TUẦN HOÀN LỚN
    VÒNG TUẦN HOÀN NHỎ
    Tĩnh mạch

    Tĩnh mạch phổi
    Động mạch phổi
    TÂM NHĨ PHẢI
    TÂM THẤT PHẢI
    TÂM NHĨ TRÁI
    TÂM THẤT TRÁI
    2.2. VÒNG TUẦN HOÀN
    2.2.1- Vòng tuần hoàn lớn:
    Đó là vòng tuần hoàn mà hệ mạch dẫn máu đỏ tươi( giàu O2 ) từ TT trái xuống động mạch chủ đến khắp cơ thể qua mao mạch  theo tĩnh mạch về tâm nhĩ phải.
    Nhiệm vụ: đưa máu giàu O2 và chất dinh dưỡng từ tim đi các cơ quan, các mô, các tế bào và thu nhận khí CO2 và các chất thải từ các tế bào, các mô rồi đưa chúng về tim.
    2.2.2. Vòng tuần hoàn nhỏ:

    Vòng tuần hoàn nhỏ bắt đầu từ tâm thất phải đổ vào động mạch phổi qua hệ thống mao mạch phổi. Tại đây có sự trao đổi chất máu từ đỏ sẫm trở thành đỏ tươi rồi theo tĩnh mạch phổi trở về tâm nhĩ trái và đổ xuống tâm thất trái.
    - Nhiệm vụ: đưa máu từ tim tới phổi để thải khí CO2 và nhận O2 đưa về tim.
    3- Đăc điểm tim trẻ em .
    Cấu tạo tim trẻ em cơ bản giống người lớn nhưng có những đặc điểm khác:
    - Vị trí nằm cao hơn, nằm ngang, tim hình tròn (sơ sinh), khi gần 1 tuổi tim nằm ở tư thế chéo nghiêng, 4 tuổi có vị trí như người lớn.
    -Trọng lượng: tim trẻ sơ sinh chiếm 0,9% trọng lượng cơ thể (người lớn 0,5%)
    - Hoạt động của tim chưa ổn định:
    + Nhịp tim: trẻ 1 tháng 120 – 140 lần/ phút
    1 tuổi 100 – 130 lần/ phút.
    2 – 5 tuổi: 90 – 120 lần/ phút.
    > 6 tuổi: 80- 110 lần/ phút.
    + Mạch đập của tim trẻ em nhanh hơn người lớn, trẻ càng nhỏ mạch đập càng nhanh. Mạch đập của trẻ dễ thay đổi khi khóc, sốt, sợ hãi, gắng sức...vì vậy khi kiểm tra mạch đập của trẻ nên thực hiện khi trẻ ngủ hoặc nằm yên.
    Vòng tuần hoàn trẻ em.

    Thời kỳ thai nhi: chưa phân chia vòng tuần hoàn lớn nhỏ chỉ mang chung nhất là vòng tuần hoàn nhau thai vì phổi chưa hoạt động.
    Khi đứa trẻ ra đời, phổi bắt đầu hoạt động , vòng tuần hoàn chính thức hoạt động và chia thành vòng tuần hoàn lớn, vòng tuần hoàn nhỏ.
    4- Biện pháp bảo vệ hệ tim mạch cho trẻ
    Rèn luyện tim mạch cho trẻ làm cho các các sợi cơ tim dày và khỏe hơn.
    - Hướng dẫn trẻ xoa bóp cơ thể cho máu dễ lưu thông, không nên mặc quần áo quá chật có hại cho sự lưu thông của máu.
    - Quan tâm đầy đủ chế độ ăn uống.
    - Tổ chức sinh hoạt phù hợp với lứa tuổi, không nên cho trẻ thức quá khuya. Tạo điều kiện cho trẻ được sinh hoạt và hoạt động nơi thoáng khí.
    Hãy nêu cấu tạo của hệ hô hấp
    Cơ quan hô hấp gồm Bộ phận dẫn khí & bộ phận hô hấp.
    BỘ PHẬN HÔ HẤP
    BỘ PHẬN DẪN KHÍ
    1. Cấu tạo hệ hô hấp
    Các cơ quan trong hệ hô hấp

    -Bộ phận dẫn khí
    (đường hô hấp).

    - Là 1 loạt các đường ống có đường kính khác nhau, khi hít vào hay thở ra không khí đều vận chuyển qua các ống đó.
    - Bộ phận dần khí bao gồm: khoang mũi- thanh quản- khí quản- phế quản.
    * Đường dẫn khí :
    - Mũi :
    - Họng :
    - Thanh quản:
    - Khí quản:
    - Phế quản
    - Có nhiều lông mũi
    - Có lớp niêm mạc tiết chất nhày
    - Có lớp mao mạch dày đặc
    Có nắp thanh quản( sụn thanh thiệt) có thể cử động để đậy kín đường hô hấp
    - Cấu tạo bởi 15-20 vòng sụn khuyết xếp chồng lên nhau
    - Có lớp niêm mạc tiết chất nhày với nhiều lông rung chuyển động liên tục
    Cấu tạo bởi các vòng sụn. Ở phế quản nơi tiếp xúc các phế nang thì không có vòng sụn mà là các thớ cơ
    1.2- Bộ phận hô hấp:
    (gồm 2 lá phổi)
    Trong mỗi lá phổi có các thuỳ phổi (phổi phải có 3 thuỳ, phổi trái có 2 thuỳ) mỗi thuỳ có nhiều tiểu thuỳ, tận cùng các tiểu thuỳ là phế nang (ở người có khoảng 300 triệu phế nang) thành phế nang rất mỏng, có mang lưới mao mạch dày đặc.
    Sự trao đổi khí giữa túi phổi & máu được thực hiện qua thành phế nang và mao mạch.
    Màng phổi:

    bao bọc bên ngoài phổi gồm lá thành & lá tạng (lá thành lót mặt trong lồng ngực, lá tạng phủ mặt ngoài của phổi) giữa lá thành & lá tạng có lớp dịch mỏng có tác dụng làm giảm sự ma sát giừa 2 lá và tránh sự va chạm của phổi với thành lồng ngực.
    *Đặc điểm cấu tạo của phổi làm tăng diện tích bề mặt trao đổi khí:

    + Số lượng phế nang lớn làm tăng diện tích trao đổi khí
    + Bao ngoài hai lá phổi có hai lớp màng, lớp ngoài dính với lồng ngực, lớp trong dính với phổi, giữa hai lớp có chất dịch làm phổi nở rộng và xốp.
    Chức năng của các cơ quan trong hệ hô hấp :
    Đường dẫn khí:
    gồm các cơ quan
    Mũi→Họng→Thanh quản→Khí quản→Phế quản :
    Có chức năng dẫn khí, làm ấm, làm ẩm ,làm sạch không khí đi vào và bảo vệ phổi.
    Hai lá phổi:
    Gồm rất nhiều phế nang, phổi là nơi trao đổi khí giữa cơ thể và môi trường ngoài
    O2
    CO2
    O2
    O2
    CO2
    CO2
    Hô hấp là quá trình Tiếp nhận O2 từ ngoài vào tế bào
    và thải CO2 ra môi trường
    2. Hoạt động của cơ quan hô hấp
    2.1. Nhịp thở và kiểu thở

    2.1.1. Nhịp thở
    Mỗi lần thở ra và hít vào gọi là nhịp thở
    Ở trẻ sơ sinh nhịp thở nhanh và không đều. Lúc trẻ nghỉ ngơi là 50 -60 lần/phút, lúc trẻ thức hoạt động từ 100 -150 lần/phút. Trẻ càng lớn nhịp thở càng giảm. Khi trẻ 14 - 15 tuổi là 22 ± 5 lần/phút. Người lớn: nam là 16 ± 3 lần/phút, nữ là 17 ± 3 lần/phút.
    2.1.2. Kiểu thở
    Kiểu thở thay đổi theo giới tính và lứa tuổi.
    Trẻ sơ sinh và trẻ bú mẹ có kiểu thở bụng. Trẻ 2 tuổi thở hỗn hợp ngực và bụng, 10 tuổi trở đi con gái thở ngực, con trai thở bụng.
    2.2.1. Hô hấp thường
    - Hít vào là một động tác tích cực, được thực hiện bởi sự co của các cơ liên sườn ngoài, cơ nâng sườn và cơ hoành làm cho lồng ngực được mở rộng cả 3 phía (ra trước sang hai bên và xuống dưới)  áp lực trong màng phổi bị giảm  mở rộng hai lá phổi  khí trời tự do tràn vào các phế nang.
    2.2.1. Hô hấp thường
    - Thở ra là một động tác thụ động vì nó không đòi hỏi năng lượng co cơ. Khi thở ra, các cơ bảo đảm cho sự hít vào đều giãn ra và các cơ đối lập với chúng (cơ liên sườn trong, cơ răng cưa dưới sau, cơ thẳng bụng…) co lại Thể tích lồng ngực bị giảm đi áp suất trong xoang bao phổi và xoang bụng tăng lên  khí trong các phế nang và các đường dẫn khí bị ép ra ngoài.
    2.2.2. Hô hấp sâu
    - Khi hít vào sâu ngoài các cơ hô hấp hít vào còn có thêm một số cơ nữa tham gia (cơ ức, cơ ngực, cơ cheo…) lồng ngực giãn rộng, phổi cũng giãn rộng hơn, áp lực không khí trong phổi hạ thấp, không khí vào phổi nhiều hơn.
    - Thở ra cố gắng cần có năng lượng co cơ nên nó là động tác tích cực. Khi thở ra cố gắng, không khí dồn ra ngoài thiều hơn.
    - Ho và hắt hơi là những phản xạ tự vệ đặc biệt để ngăn hay tống ra ngoài những chất kích thích có hại. Đó là những phản xạ thở ra mạnh và đột ngột khi màng nhầy của khoang mũi hay khí, phế quản bị kích thích.
    3. Đặc điểm hô hấp ở trẻ em
    3.1. Về cấu tạo
    Nhìn chung hệ hô của trẻ em có kích thước nhỏ hơn người lớn và chưa trưởng thành.
    Trung tâm điều hoà thân nhiệt chưa hoàn thiện do đó trẻ dễ bị rối loạn hô hấp.
    Cấu tao và chức năng sinh lý thay đổi theo quá trình phát triển của cơ thể trẻ.
    Khoang mũi:

    Trẻ nhỏ (sơ sinh) khoang mũi nhỏ & ngắn cho nên không khí hít vào không được lọc sạch& sưởi ấm đầy đủ.
    Niêm mạc mềm mịn, nhiều mạch máu do đó khi bị xây xát dễ bị viêm nhiễm, khi bị viêm nhiễm nhẹ niêm mạc cũng đã bị sưng tấy, phù nề, xuất tiết gây sổ mũi, khó thở đặc biệt ở trẻ nhỏ
    Thanh quản, khí quản, phế quản
    ở trẻ em có đường kính nhỏ, tổ chức đàn hồi ít phát triển, sụn mềm dễ biến dạng, do đó khi bị viêm mhiễm trẻ hay bị khó thở, giãn phế quản.
    Dây thanh âm ngắn nên giọng trẻ thường cao hơn. Từ 12 tuổi trở đi dây thanh âm của trẻ trai dài hơn trẻ gái cho nên giọng trẻ trai trầm hơn.
    Phổi:
    - Trọng lượng tăng dần theo tuổi:
    + Sơ sinh phổi có trọng lượng 50 - 60 gr.
    + 6 tháng có trọng lượng gấp 2. 1 tuổi gấp 3, 12 tuổi gấp 10 lần lúc sơ sinh.
    - Phế nang: bề mặt hô hấp của phế nang ở trẻ em tương đối lớn so với người lớn (vì cơ thể trẻ đang lớn).
    Màng phổi: màng phổi trẻ em mỏng dề bị giản khi hít thở vào sâu hoặc khi bị tràn khí tràn dịch màng phổi.
    Tổ chức phổi của trẻ ít đàn hồi cho nên trẻ dề bị xẹp phổi, giản phế quản nhỏ khi trẻ bi bệnh viêm phổi, bệnh ho gà.
    3.2 - Hoạt động hô hấp ở trẻ em.
    Nhịp thở: thay đổi theo lứa tuổi, trẻ càng nhỏ thở càng nhanh và nông, nhịp thở cuả trẻ như sau:
    Trẻ sơ sinh: 50 -60lần/ phút.
    Trẻ 6 tháng: 35-40lần/phút.
    7- 12 tháng: 30-35 lần/phút
    2- 3 tuổi: 25- 30 lần/phút.
    4 – 6 tuổi: 20- 25 lần/phút
    (người lớn: nam 19lần/phút, nữ 20 lần/phút)
    Trung khu điều hòa hô hấp của trẻ rất dễ hưng phấn. Vì vậy khi trẻ hơi xúc động hoặc lao động chân tay hay nhiệt độ tăng là trẻ thở nhanh.
    Hô hấp của trẻ tiểu học phát triển ở mức độ chưa cao, đường hô hấp còn hẹp, lồng ngực nhỏ, lực cơ hô hấp còn yếu đặc biệt là cơ hoành trong khi nhu cầu oxi lại cao. Do đó, trẻ thường hít thở nông với tần số cao 18 – 20 lần/phút.
    4. Vệ sinh bảo vệ cơ quan hô hấp

    - Dạy trẻ biết thở đúng.
    - Phải tạo điều kiện để trẻ thở không khí thoáng và không khí trong sạch.
    - Chăm lo đến sự phát triển lồng ngực của trẻ trên cơ sở giữ đúng tư thế khi nằm, ngồi, đứng.
    - Giữ gìn cơ quan hô hấp, tránh sự nhiễm lạnh cho trẻ.
    KMiệng
    Thực quản
    Dạ dày
    Ruột non
    Ruột già
    Hầu
    1.Cấu tạo và chức năng cơ quan tiêu hóa
    I/ Thức ăn và sự tiêu hoá
    II/ Các cơ quan tiêu hoá
    Miệng,
    họng,
    thựcquản,
    dạ dày,
    ruột non,
    ruột già,
    ruột thẳng
    hậu môn.
    Tuyến nước bọt,
    Tuyến vị,
    Tuyến gan,
    Tuyến tụy,
    Tuyến ruột
    Hãy cho biết các cơ quan này có thể xếp thành mấy phần?
    cơ quan tiêu hoá gồm ống tiêu hoá và tuyến tiêu hoá.
    Hệ tiêu hóa
    Ống tiêu hóa
    Tuyến tiêu hóa
    Dạ dày
    Thực quản
    Miệng
    Ruột non
    Ruột già
    Tuyến nước bọt
    Tuyến tụy
    Tuyến gan
    Tuyến dạ dày
    Tuyến ruột
    * Khoang miệng gồm : răng & lưõi.

    Răng :
    - Cấu tạo từ mô xương gồm các loại răng: răng cửa, răng nanh,răng hàm.
    - Mỗi răng gồm có thân răng –cổ răng – chân răng,răng được bao bọc bên ngoài bằng một lớp men răng tiếp đến là ngà răng, tuỷ răng (trong tuỷ răng có nhiều mạch máu & dây thần kinh)
    - Răng thực hiện chức năng cắn nhỏ,nghiền nát thức ăn và tham gia vào việc phát âm.
    răng
    Lưỡi
    *Lưỡi:
    Cấu tạo từ hệ cơ cho nên rất linh hoạt, lưỡi được bao bọc bên ngoài bằng lớp màng nhầy, trong lưỡi có nhiều mạch máu và dây thần kinh.
    Chức năng của lưỡi:
    +Vận chuyển thức ăn (qua động tác nuốt)
    + Là cơ quan thu nhận về vị giác,xúc giác.
    + Tham gia vào việc phát âm (người ngắn lưỡi phát âm không rõ).
    * Hầu: là một đoạn ống dài khoảng 12cm nối khoang miệng với thực quản. Nhiệm vụ dẫn thức ăn vào thực quản, dẫn không khí vào thanh quản.
    * Thực quản: là một ống dài khoảng 25cm, nối hầu với dạ dày. nhiệm vụ là dẫn thức ăn từ miệng tới dạ dày.
    *Dạ dày:
    - Là phần rộng nhất của ống tiêu hoá.
    - Thành dạ dày gồm 3 lớp: thanh mạc, cơ & niêm mạc.
    - Dạ dày cấu tạo nhiều nếp gấp,nhiều mạch máu và dây thần kinh
    Dạ dày là nơi chứa & biến đổi thức ăn về mặt cơ học, hoá học nhờ các cơ và các tuyến ở dạ dày (vd: co bóp làm mềm thức ăn, nhào trộn thức ăn cùng với dịch vị).
    Ruột non:
    - Là phần dài nhất của ống tiêu hoá, là nơi tiếp tục thức ăn và hấp thu các chất dinh dưỡng đã được biến hoá dưới dạng hoà tan.
    - Trong ruột có nhiều lông ruột & có nhiều mạch máu phân nhánh thành mạng lưới > đây là nơi tiếp thu các chất dinh dưỡng để chuyển về tim.
    Ruột già:
    Dài 1,3m –1,5m, phần đầu nối với ruột non gọi là manh tràng,
    Phía sau manh tràng có một mẩu gọi là ruột thừa (nằm ở hố chậu phải).
    Tiếp theo manh tràng là đại tràng (ruột già chính thức).
    Cuối cùng là ruột thẳng (trực tràng) thông ra ngoài ở hậu môn.
    *Tuyến nước bọt gồm 3 đôi tuyến: tuyến dưới hàm – tuyến mang tai – tuyến dưới lưỡi.
    Tuyến nước bọt tiết ra nước bọt đỗ vào khoang miệng có tác dụng làm nhão thức ăn, có nhiệm vụ bảo vệ niêm mạc miệng > đây là dịch tiêu hoá thức ăn đầu tiên.
    * Tuyến vị: tiết ra dịch vị đổ vào dạ dày.
    * Tuyến tuỵ: nằm trong khoang bụng tiết ra dịch tuỵ đỏ vào ruột non (phần tá tràng).
    * Tuyến ruột: tiết ra dịch ruột.
    1.1.2-Tuyến tiêu hoá
    * Tuyến Gan:
    Là tuyến tiêu hoá lớn nhất.
    Gan tiết ra dịch mật làm tiêu hoá thức ăn. Dịch mật chứa 90% các muối vô cơ, hữu cơ.
    Gan còn là nơi trung hoà độc tố,
    Nơi tiêu huỷ hồng cầu già.
    Tuyến gan
    M?ch b?ch huy?t
    Thức ăn gồm các chất có cấu trúc phức tạp nên cơ thể không thể sử dụng ngay mà phải qua quá trình biến đổi lý, hóa và sinh học trong ống tiêu hóa thành những chất đơn giản mà cơ thể có thể hấp thụ được. Quá trình chế biến và hấp thụ thức ăn gọi là quá trình tiêu hóa
    M?ch b?ch huy?t
    Gan điều hoà nồng độ các chất dinh dưỡng trong máu được ổn định (phần chất dinh dưỡng dư được tích luỹ tại gan hoặc thải bỏ). Chất độc bị khử.
    Biến đổi thức ăn thành những chất dinh dưỡng hoà tan,
    Hấp thu các chất dinh dưỡng để cung cấp cho cơ thể.
    - Ở khoang miệng thức ăn được răng cắn, xé, nghiền nhỏ và nhào trộn với nước bọt rồi được lưỡi đẩy vào hầu. Ở hầu xảy ra phản xạ nuốt, thức ăn được chuyển xuống thực quản và dạ dày. Trong nước bọt có men ptyalin biến đổi tinh bột thành đường.
    - Nhờ sự co bóp của dạ dày nên thức ăn được nhào trộn và ngấm dần vào dịch vị.
    - Sự tiêu hóa chủ yếu diễn ra ở ruột non. Dưới tác dụng của hệ thống enzim của dịch tụy và dịch ruột, thức ăn tiêu hóa thành dạng đơn giản nhất có thể hấp thụ được.
    - Ở ruột già không tiết ra enzim tiêu hóa mà chỉ tiết ra một số chất nhầy để bảo vệ niêm mạc của ruột già và hoàn tất quá trình tạo phân nhờ hệ vi sinh vật.
    Quá trình phân hủy các chất cặn bã trong ruột già tạo ra một số axít, một số chất khí và một số chất độc.
    - Sự hấp thụ thức ăn diễn ra suốt dọc chiều dài của ống tiêu hóa nhưng chủ yếu là ở ruột non. Diện tích hấp thụ ở ruột non khoảng 5 m2.
    - Thức ăn được vận chuyển vào máu theo hai cơ chế:
    + Cơ chế thụ động: khi nồng độ các chất dinh dưỡng trong ống tiêu hóa cao hơn trong máu, các chất này dễ dàng chuyển từ ống tiêu hóa qua màng ruột, thành mạch máu vào máu.
    + Cơ chế chủ động: khi nồng độ các chất dinh dưỡng ở trong ruột thấp hơn ở trong máu, các chất này sẽ được gắn vào các chất vận chuyển và chuyển vào máu. Ví dụ: vitamin B1 cần cho sự vận chuyển glucôza, vitamin B6 cần cho sự vận chuyển aminôaxit…
    - Các chất hòa tan trong nước như glucôz, axit amin, nước, muối khoáng  mạch máu và tới gan  tĩnh mạch, theo vòng tuần hoàn tới các cơ quan trong cơ thể.
    Các chất hòa tan trong dầu như glixêrin, axit béo mạch bạch huyết rồi vào máu.
    - Khi thức ăn xuống ruột già thì phần lớn các chất dinh dưỡng đã được hấp thụ. Ruột già chỉ hấp thụ thêm một vài chất dinh dưỡng, chủ yếu là nước.
    Ống tiêu hóa được hình thành khi thai nhi được 4 tuần và bắt đầu hoạt động khi thai được 4 – 5 tháng tuổi, khi đó có phản xạ nuốt. Tuy nhiên, hoạt động hệ tiêu hóa trong thời kỳ thai nhi còn yếu ớt.
    - Thực quản trẻ sơ sinh có dạng hình chóp nón (phía trên rộng, phía dưới hẹp).
    - Thành thực quản mỏng, tổ chức đàn hồi và cơ chưa phát triển, lớp niêm mạc mỏng mịn, nhiều mạch máu, tổ chức tuyến nhầy ít phát triển .
     Do đó trẻ dễ hóc, nghẹn khi ăn những miếng thức ăn lớn. Vì vậy khi chăm sóc trẻ ăn cần lưu ý.
    Màng treo ruột tương đồi dài, manh tràng ngắn và di động nên trẻ dễ bị lồng ruột, xoắn ruột. Vì vậy không nên cho trẻ vận động quá nhiều nhất là sau khi ăn.
    Vị trí ruột thừa của trẻ không cố định.
    Trực tràng tương đối dài, lớp niêm mạc lõng lẻo, tổ chức mỡ bao quanh trực tràng ít. Do đó khi trẻ bị bệnh kiết lỵ, ho gà kéo dài thường dễ bị sa trực tràng


    - Ruột của trẻ phát triển nhanh trong 3 năm đầu:
    6 tháng chiều dài của ruột gấp 6 lần chiều dài cơ thể ( người lớn gấp 4 lần).
    - Trong năm đầu ruột của trẻ phát triển nhanh, niêm mạc ruột có nhiều nếp nhăn, nhiều lông ruột nên diện tích hấp thu lớn, trong ruột có nhiều mạch máu do đó dễ dàng hấp thu các chất dinh dưỡng nhưng đồng thời cũng làm cho vi khuẩn dễ xâm nhập.
     Vì vậy khi thức ăn không đảm bảo chất lượng hoặc bị rối loạn vi khuẩn đường ruột đều dẫn đến rối loạn tiêu hoá từ đó dẫn đến tiêu chảy.

    Màng treo ruột tương đồi dài, manh tràng ngắn và di động nên trẻ dễ bị lồng ruột, xoắn ruột. Vì vậy không nên cho trẻ vận động quá nhiều nhất là sau khi ăn.
    Vị trí ruột thừa của trẻ không cố định.
    Trực tràng tương đối dài, lớp niêm mạc lõng lẻo, tổ chức mỡ bao quanh trực tràng ít. Do đó khi trẻ bị bệnh kiết lỵ, ho gà kéo dài thường dễ bị sa trực tràng


    - Tạo điều kiện cho trẻ hình thành các phản xạ thời gian về ăn uống.
    - Tổ chức cho việc ăn uống hợp lý, khoa học cho trẻ.
    - Tạo hoàn cảnh tốt cho bữa ăn.
    - Rèn luyện cho trẻ các thói quen vệ sinh trong bữa ăn.
    Để bộ máy tiêu hoá của trẻ phát triển tốt chúng ta cần làm gì?
    Hãy giải thích cơ sở khoa học?
    Thận phải
    ống dẫn nước tiểu
    Bóng đái
    ống đái
    Thận trái
    38
    QUAN SÁT HÌNH BÊN
    Hãy kể tên các bộ phận của cơ quan bài tiết nước tiểu?
    1- Cấu tạo của cơ quan bài tiết
    - Hệ bài tiết nước tiểu gồm: Thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái và ống đái
    - Thận gồm 2 quả với 2 triệu đơn vị chức năng để lọc máu và hình thành nước tiểu
    - Mỗi đơn vị chức năng gồm: cầu thận, nang cầu thận, ống thận
    1.1. Thận
    - Hai quả thận nằm ở hai bên của cột sống, hình hạt đậu.
    - Thận gồm hai phần:
    + Bể thận: là một xoang rỗng màu trắng là nơi chứa nước tiểu từ các ống thận đổ vào.
    + Phần còn lại gồm hai lớp: bên ngoài là lớp vỏ có màu đỏ thẫm, có nhiều mao mạch và các cấu trúc hình hạt gọi là cầu thận; bên trong là lớp tủy màu nhạt hơn do các ống thận tạo thành hình tháp.
    1.2. Bàng quang
    - Là một túi rỗng nằm ở phía dưới của xoang bụng, trước trực tràng.
    - Thành bàng quang có 3 lớp: lớp mô liên kết, lớp cơ trơn và lớp niêm mạc làm cho bàng quang rất bền và có khả năng đàn hồi.
    - Cổ bàng quang dài 2 -3 cm, được cấu tạo bởi cơ thắt trơn ở phía trên và cơ thắt vân ở phía dưới
    1.3. Đường dẫn nước tiểu
    - Ống dẫn nước tiểu (niệu quản) dài khoảng 20cm, chạy từ bể thận đến bàng quang. Gồm 3 lớp: màng liên kết, các sợi chun và lớp niêm mạc.
    - Ống dẫn đái (niệu đạo)
    QUÁ TRÌNH LỌC MÁU
    QUÁ TRÌNH HẤP THỤ LẠI
    QUÁ TRÌNH BÀI TIẾT TIẾP
    2. Sự tạo thành và bài xuất nước tiểu
    2.1. Sự tạo thành nước tiểu
    Sơ đồ quá trình tạo thành nước tiểu ở một đơn vị chức năng của thận
    HẤP THỤ LẠI
    - Có sử dụng năng lượng ATP
    Các chất được hấp thụ lại:
    +Chất dinh dưỡng
    +Nước
    +Các ion Na+, Cl- ...
    BÀI TIẾT TIẾP
    -Có sử dụng năng lượng ATP
    -Các chất được bài tiết tiếp:
    + axit uric, creatin…
    + Các chất thuốc
    + ion thừa: H+, K+…
    2.1. TẠOTHÀNH NƯỚC TIỂU
    LỌC MÁU
    - Màng lọc là vách mao mạch với các lỗ nhỏ 30 - 40A
    Sự chênh lệch áp suất tạo ra lực đẩy
    Các tế bào máu và protein lớn hơn nên vẫn ở lại trong máu
    0
    KẾT LUẬN
    1. TẠO THÀNH NƯỚC TIỂU
    Sự tạo thành nước tiểu gồm 3 quá trình:
    - Quá trình lọc máu (ở cầu thận)  tạo ra nước tiểu đầu.
    Quá trình hấp thụ lại những chất cần thiết (ở ống thận)
    Quá trình bài tiết tiếp chất thừa, chất thải (ở ống thận).
     Tạo thành nước tiểu chính thức.
    Sự tạo thành nước tiểu diễn ra liên tục
    Nhưng sự thải nước tiểu ra khỏi cơ thể chỉ xảy ra vào những lúc nhất định
    Có sự khác nhau đó là do đâu ?
    Nước tiểu chính thức đổ vào bể thận,  qua ống dẫn nước tiểu  xuống tích trữ ở bóng đái,  rồi được thải ra ngoài nhờ hoạt động của cơ vòng ống đái, cơ bóng đái và cơ bụng
    KẾT LUẬN
    2.2. SỰ BÀI XUẤT NƯỚC TIỂU
    CÓ SỰ KHÁC NHAU ĐÓ LÀ DO
    + Máu tuần hoàn liên tục qua thận để lọc tạo thành nước tiểu (không theo ý muốn)
    + Nước tiểu chính thức được tích trữ trong bóng đái khi lên tới 200ml, đủ áp lực để gây cảm giác muốn đi tiểu. Nếu cơ vòng mở ra (có sự phối hợp co của cơ bóng đái và cơ bụng)  nước tiểu mới thoát ra ngoài

    GIẢI THÍCH TẠI SAO TRẺ EM THÌ HAY ĐÁI DẦM

    CÒN NGƯỜI GIÀ KHÓ ĐIỀU KHIỂN PHẢN XẠ ĐI TIỂU
    GIẢI THÍCH


    PHẢN XẠ THẦN KINH CHƯA PHÁT TRIỂN



    CƠ VÂN CO KHÔNG TỐT
    3- ĐẶC ĐiỂM BÀI TiẾT NƯỚC TiỂU THEO TUỔI Ở TRẺ EM
    Thận: ở trẻ em có đặc điểm khác người lớn về kích thước, trọng lượng.
    Chức năng sinh lý của thận phát triển theo từng lứa tuổi, chức năng lọc nước tiểu còn hạn chế,
    * Bàng quang: khối lượng & kích thước cũng thay đổi theo từng lứa tuổi.
    * Việc tiểu tiện ở trẻ em còn mang tính chất không chủ định, số lần tiểu trong ngày thay đổi theo lứa tuổi Số lần tiểu trong ngày giảm dần là do bàng quang lớn dần, có khả năng chứa nhiều nước hơn
    Càng lớn sự tiểu tiện của trẻ chủ định hơn do hệ thần kinh đã trưởng thành và do giáo dục
    HiỆN TƯỢNG ĐÁI DẦM Ở TRẺ VÀ CÁCH KHẮC PHỤC
    * - Hiện tượng đái dầm xẩy ra ở trẻ là do:
    + Chế độ sinh hoạt không hợp lý như: ăn uống nhiều nước trước khi đi ngủ, thức ăn kích thích làm giấc ngủ không bính thường.
    + Do trẻ ham chơi nhịn tiểu quên tiểu dẫn đến đái dầm khi ngủ (ban đêm).
    + Do hậu quả rối loạn thần kinh, tâm lý ở trẻ em (qua cơn hoảng loạn)
    * Cách khắc phục hiện tượng đái dầm ở trẻ em.
    Tránh những nguyên nhân gây kích thích như; mệt mỏi, lo âu. Cần tạo điều kiện có giấc ngủ đầy đủ, ngủ sâu.
    Chú ý đến chế độ ăn uống nhất là lượng nước uống vào buổi chiều.
    Chú ý đánh thức trẻ trước lúc đái dầm (ban đêm) và luyện tập việc tiểu tiện có chủ định cho trẻ.
    Khi trẻ đái dầm không nên la mắng làm trẻ xấu hổ hoặc hoảng sợ
    4. Sự bài tiết qua da
    Da là phần bọc ngoài cơ thể, có chức năng bảo vệ cơ thể, cảm thụ và bài tiết. Da được cấu tạo bởi ba lớp: ngòai cùng là biểu bì, ở giữa là lớp da chính, trong cùng là mô liên kết.
    - Trong da có các tuyến mồ hôi và tuyến nhờn nên có thể bài tiết mồ hôi và lipit.
    - Ở trẻ em, da rất mỏng và mịn, các mao mạch dưới da lớn nên da có màu hồng. Da trẻ dễ bị tổn thương và rất mẫm cảm với các chất lạ.
    Có từ 2 –2,5 triệu tuyến mồ hôi nằm rải rác trên bề mặt da
    Sự bài tiết mồ hôi là phản xạ tự động do trung khu ở tủy sống và hành tủy điều khiển, kích thích trực tiếp là nhiệt độ môi trường. Khi họat động nhiều, năng lượng sản sinh ra nhiều, nhu cầu tỏa nhiệt của cơ thể tăng, lượng mồ hôi được bài xuất cũng tăng. Khi cơ thể ở các trạng thái tâm lí khác nhau sự bài tiết cũng thay đổi.
    5- VỆ SINH CƠ QUAN TiẾT NiỆU CỦA TRẺ
    Giáo dục trẻ không nên nhịn tiểu (nếu nhịn tiểu sẽ ức chế tiểu tiện gây nên táo bón).
    Hình thành phản xạ có điều kiện về việc tiểu tiện ngay từ khi còn nhỏ (khi trẻ 2 tháng).
    Cần quan tâm đến những trẻ đái dầm một cách tế nhị.
    Chăm sóc, giữ gìn, vệ sinh cơ quan tiết niệu của trẻ nhất là trẻ em gái (tại sao?), nêu ví dụ
    THÂN ÁI CHÀO TẠM BIỆT

    CHÚC CÁC EM HỌC TỐT
    diepnga@gmail.com
     
    Gửi ý kiến