Cử nhân Trần Hoàng Dũng, tác giả của đề tài nghiên cứu nói trên, chỉ mới 26 tuổi. Anh cho biết: Đến các trại nấm trong những lần đi thực tập, anh đều nghe những người nuôi trồng nấm kêu trời do không cách gì xử lý nổi hàng tấn mạt cưa thải sau mỗi đợt thu hoạch nấm. Dũng chợt suy nghĩ đến trùn có thể xử lý được...

Cử nhân trẻ và... trùn

Thế nhưng trùn chỉ "mặn mà" với mỗi loại thức ăn là phân chuồng. Một ý nghĩ chợt lóe lên trong đầu Dũng: Làm thế nào để "buộc" trùn phải ăn hết số mạt cưa thải? Được sự cổ vũ và tận tình giúp đỡ của các cán bộ giảng dạy Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TPHCM, các nhà khoa học đi trước, Dũng mạnh dạn bắt tay vào việc nghiên cứu trùn... thông qua cơ quan chủ trì là Trung tâm Phát triển Khoa học-Công nghệ Trẻ (Thành đoàn). Nhận thấy đây là đề tài có ý nghĩa khoa học và thiết thực, Sở Khoa học - Công nghệ và Môi trường TPHCM cũng đã đồng ý cấp kinh phí cho đề tài nghiên cứu nói trên do Trần Hoàng Dũng làm chủ nhiệm.

"Bắt" trùn "ăn" rác

Bắt tay vào nghiên cứu, các nhà khoa học trẻ khám phá ra cả một thế giới... trùn đất phong phú và kỳ lạ... Trước hết, có đến 8 loài trùn hiện đang được thế giới nghiên cứu để đưa vào... nuôi công nghiệp. Mục đích chính là để sử dụng trùn vào việc phân giải rác hữu cơ! Riêng tại Việt Nam, điều khó khăn lớn nhất là sử dụng loài trùn nào trong số 8 loài trùn đã được phát hiện là có khả năng phân giải rác? Sau khi tìm hiểu, nhóm nghiên cứu đã chọn loài trùn Peryonyx excavatus (còn gọi là trùn đất hay trùn quế). Đây là loài trùn thuộc vùng nhiệt đới, thích hợp để nuôi trong điều kiện khí hậu nước ta. Thế nhưng, thức ăn duy nhất của chúng là phân chuồng. Nếu nuôi chúng bằng phân chuồng, tỉ lệ trùn đất có thể sống được chiếm tới hơn 95%, nhưng nếu nuôi bằng phân chuồng trộn lẫn với mạt cưa thải sau trồng nấm, tỉ lệ sống sót của chúng chỉ chưa đến 47%! Đó là chưa kể khi đặt trùn đất vào môi trường mạt cưa, chúng bèn bỏ trốn gần hết! Trong khi đó, tài liệu nghiên cứu khoa học về nuôi trùn do các nhà khoa học trên thế giới thực hiện cũng chưa thấy đề cập đến nuôi trùn bằng... mạt cưa!

Chế ra thức ăn hợp khẩu vị trùn

Trải qua nhiều thử nghiệm và... thất bại, cử nhân Trần Hoàng Dũng và nhóm nghiên cứu đã chế tạo được một loại chế phẩm đặc hiệu chưa từng có trong các tài liệu khoa học. Chế phẩm này là một hỗn hợp gồm cám gạo, cám bắp, bánh dầu, bột cá cùng một số chủng vi sinh đặc biệt. Nhờ đó, khi trộn chế phẩm này vào mạt cưa thải, chúng sẽ phân giải và biến mạt cưa trở thành một loại thức ăn dinh dưỡng cho trùn. Thức ăn mới này tỏ ra hợp "khẩu vị" của trùn đất. Thế nên qua nuôi đối chứng, trùn đất được nuôi bằng mạt cưa thải sau trồng nấm (đã qua xử lý) có tỉ lệ sống sót và trưởng thành đều đạt 100%, tương đương như nuôi bằng phân chuồng.

Điều đáng nói là, số lượng mạt cưa thải sau trồng nấm được trùn tiêu hóa đã trở thành một loại phân bón sạch (còn gọi là phân trùn). Hiện một đơn vị nuôi trồng cây cao su đã bón thử loại phân bón này cho cây cao su. Ghi nhận bước đầu cho thấy có nhiều kết quả khả quan khi bón cây cao su bằng loại phân mới này.